Katedra Performatyki na Wydziale Polonistyki UJ, Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie MOCAK oraz KRAKERS zapraszają na konferencję:

Szmuglerzy, tłumacze, zbieracze. Ruchome słowniki i praktyki współczesnych (post)humanistów

22-24 kwietnia 2026 r.

Obrady odbywają się na żywo w sali Audiowizualnej MOCAK Streaming Live na profilu FB Katedry Performatyki UJ. Szmuglerzy, tłumacze i zbieracze to nieoczywiści bohaterowie współczesnej (post)humanistyki. Wszystkie trzy figury odsyłają do sposobów poznawania, które materializują się w ciągłym ruchu. W czasie, kiedy transdyscyplinarność cieszy się w akademii coraz lepszą prasą, badacze gotowi są coraz częściej do ryzykownego przekraczania granic, performatywnego negocjowania znaczeń i gromadzenia pozornie nieprzystających materiałów badawczych. Upatrują w takich działaniach szansy na gęstszy, bardziej złożony opis badanych światów, a także na produktywne rozmycie granic pomiędzy teorią i praktyką.

Współczesna (post)humanistyka coraz częściej ujmuje poznanie jako proces zachodzący w ruchu materii, ciał i znaczeń, które wzajemnie kształtują się w konkretnych środowiskach. Inaczej niż w ponowoczesnej metaforyce przepływów, ruch nie oznacza tu odcieleśnienia ani abstrakcji, lecz przeciwnie – intensyfikację kontaktu z kontekstem. To, co zostaje „przemycone”, „przetłumaczone” lub „zebrane”, zmienia się pod wpływem nowych warunków, a zarazem przekształca samo pole, do którego trafia. Powstają w ten sposób tymczasowe, mobilne słowniki i transdyscypliny – zbiory pojęć i praktyk, które nie są przypisane do konkretnych dziedzin, lecz funkcjonują pomiędzy nimi.

Interesuje nas, w jaki sposób pojęcia i metody przekraczają granice instytucjonalnych terytoriów, jak materializują się w nowych kontekstach oraz jak rozwijają się alternatywne praktyki poznawania – poza „tekstowym imperializmem” i poza stabilnymi ramami instytucjonalnie skodyfikowanej wiedzy. W trakcie konferencji przyjrzymy się strefom kontaktu, translacji i twórczego (nad)użycia, w których rodzą się przedsięwzięcia współczesnej (post)humanistyki. Będziemy rozmawiać między innymi o performatywności przekładu, kuratorstwa i badawczych kontaktów z więcej-niż-ludźmi. Podzielimy się też doniesieniami z najnowszych działań Katedry Perfomatyki WP UJ, w tym warsztatów artystyczno-badawczych zorganizowanych wspólnie z Krakowskim Tygodniem Sztuki KRAKERS pod hasłem Siej, zbieraj, splataj. Praktykowanie przyszłości.

Program konferencji:

Dzień 1 – Środa, 22 kwietnia 2026 r.

11:30-12:30 Inauguracja konferencji, informacja o rozwoju współpracy pomiędzy Wydziałem i Muzeum

12:30-14:30 PANEL 1: Językowe splątania, przemyty i odbicia

Moderator: Mateusz Chaberski

Wojciech Baluch, Jak „pobudzić” stochastyczną papugę – sztuczna inteligencja w zwierciadle języka

Mateusz Borowski, Słowa w ruchu. Przekład pojęć jako performans w splątaniach materii i znaczenia na przykładzie polskich tłumaczeń tekstów Karen Barad

Małgorzata Sugiera, Etymologie przyszłości – przeszmuglowane sensy słów jako szansa na nowe praktyki

15:00-16:30 Panel dyskusyjny: Wędrujące praktyki pomiędzy humanistyką, sztukami i innymi dziedzinami poznania

Goścx: Ryszard Nycz, Marta Kudelska, Katarzyna Jagodzińska

prowadzenie: Arkadiusz Półtorak, Łucja Iwanczewska

Dzień 2 – czwartek 23 kwietnia

11:00-12:30 PANEL 2: Więcej-niż-ludzkie performanse na przekór mistrzostwu i panowaniu

Moderator: Wojciech Baluch

Agata Kowalewska, Obserwując gołębie, które nic nie robią. Niecharyzmatyczne etnografie międzygatunkowe Martyna Dziadek, Performatywność ogrodu – nowe relacyjności w obliczu polikryzysów

13:00-14:30 PANEL 3: Jak przetrwać i rozkwitać: przydatne lekcje od roślin i zwierząt dla (więcej-niż-) ludzkich społeczności

Moderatorka: Małgorzata Sugiera

Łucja Iwanczewska, Kocie łuski – obrastanie, kwitnienie, linienie. Alternatywna pedagogika w praktykach

Arkadiusz Półtorak, Z ogrodu do muzeum i z powrotem, z przystankiem w stacji radiowej. Projekt re:elementarz w Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK i „szczepienie” instytucji

15:00-16:30 Panel dyskusyjny: Performatywność przekładu

Goścx: Mikołaj Denderski, Patryk Szaj, Gabriel Borowski

Prowadzenie: Mateusz Borowski, Małgorzata Sugiera

Dzień 3 – piątek 24 kwietnia

11:00-12:30 PANEL 4: Jak nie przegapić przyszłości, czyli o ograniczonych pożytkach z ulepszania

Moderator: Mateusz Borowski

Mateusz Chaberski, Sztuki zbierania. O poznawaniu krajobrazów postindustrialnych na przekór zazielenianiu Filip Ryba, Patrząc z wnętrza kryzysu. Przeciwko rezyliencji

13:00-14:30 Promocja numerów „Przeglądu Kulturoznawczego” redagowanych przez pracowników Katedry Performatyki i podsumowujących poprzednie konferencje

Goścx: Anna Nacher, Mariia Varlygina, Jakub Wydra prowadzenie Mateusz Chaberski

15:00-16:30 Podsumowanie warsztatów "Siej, zbieraj, splataj. Praktykowanie przyszłości" z udziałem Łukasza Surowca, Agaty Kowalewskiej, Łucji Iwanczewskiej, Arkadiusza Półtoraka oraz osób uczestniczących w warsztatach